ලෝක ඉන්ධන අර්බුදය හමුවේ රටවල් රැසක ඉන්ධන මිල ගණන් ඉතිහාසයේ ඉහළම සීමාවට

2026 මාර්තු 22, පෙ.ව. 12:19

ඉරානය, ඊශ්‍රායලය සහ අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය අතර මැදපෙරදිග කලාපයේ හටගෙන ඇති දැඩි උණුසුම් දේශපාලනික තත්ත්වය හමුවේ ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළ පෙර නොවූ විරූ අස්ථාවරත්වයකට පත්ව තිබේ. ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට ලොව පුරා රටවල් රැසක ඉන්ධන මිල ගණන් “සර්වකාලීන උපරිම” සීමාවන් පසුකර ගොස් ඇති අතර, විශේෂඥයින් පවසන්නේ මෙය “මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද ගෝලීය බලශක්ති කුණාටුවක” සෘජු ප්‍රතිඵලයක් බවයි.

රජයන් මැදිහත් වීමෙන් වෙළඳපොළ මිල පාලනය කළ හැකිද?

වර්තමානයේ ලොව පුරා දක්නට ලැබෙන පොදු ප්‍රවණතාවය වන්නේ ඉන්ධන මිල තීරණය කිරීම වෙළඳපොළ සාධක මත පදනම් කිරීමයි. පසුගිය දශක කිහිපය තුළ රජයන් සහනාධාර ලබා දෙමින් පාරිභෝගිකයා මත පැටවෙන බර අවම කළද, බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා යාම නිසා තවදුරටත් එවැනි මැදිහත්වීම් සිදු කිරීම රජයන්ට අපහසු වී තිබේ.

මේ මොහොතේ උතුරු ඇමරිකාවේ සිට අග්නිදිග ආසියාව දක්වාම බොහෝ රටවල් පිරිවැය සෘජුවම පාරිභෝගිකයා වෙත යොමු කරමින් සිටී. මෙහි ඇති තර්කය සරල වුවත් කටුකය, සහනාධාර මගින් මිල “සැඟවීමට” උත්සාහ කළහොත්, එමගින් රටක විදේශ විනිමය සංචිත සීඝ්‍රයෙන් ක්ෂය වී, අවසානයේදී එම රටවල් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉන්ධන මූලික කරගත් බංකොලොත්භාවයකට මග පාදනු ඇත.

ලෝක සිතියමේ ඉන්ධන මිල උණුසුම:

2026 මාර්තු තෙවන සතියේ දත්ත වලට අනුව, මෙය එක් කලාපයකට පමණක් සීමා වූ ප්‍රශ්නයක් නොවේ. ලොව ස්ථාවරම ආර්ථිකයන් පවා මෙම යුද්ධයේ ගොදුරු බවට පත්ව ඇත.

• එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (UAE): ප්‍රධාන තෙල් නිෂ්පාදකයෙකු වුවද, ගෝලීය මිල ගණන් වලට අනුකූලව තම රටේ ඉන්ධන මිල ඉහළ දැමීමට ඔවුන් පියවර ගෙන ඇත.

• ඕස්ට්‍රේලියාව: සිඩ්නි සහ මෙල්බර්න් නගරවල ඉන්ධන මිල එක් සතියක් තුළ 12.5% කින් ඉහළ ගොස් තිබේ.

• අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය: ඇමරිකාවේ පෙට්‍රල් සාමාන්‍ය මිල ගැලුමකට ඩොලර් 4.50 සීමාව ඉක්මවා ඇත.

• එක්සත් රාජධානිය: පෙට්‍රල් සහ ඩීසල් මිල ලීටරයකට පවුම් 1.95 සීමාව පසුකර තිබේ.

• හොංකොං: ලොව මිල අධිකම ඉන්ධන පවතින හොංකොං හි මිල ලීටරයකට ඇමරිකානු ඩොලර් 3.10 (රු. 930 ක් පමණ) දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.

• සිංගප්පූරුව: ආසියාවේ මිල තීරක මධ්‍යස්ථානය වන සිංගප්පූරුවේ මිල සිංගප්පූරු ඩොලර් 3.25 ක වාර්තාගත මට්ටමකට පැමිණ තිබේ.

ඉන්ධන සැපයුම අඩාල කරන “හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය”

මෙම අර්බුදයේ මූලාරම්භය වන්නේ ලෝක තෙල් සැපයුමෙන් 20% ක් ප්‍රවාහනය කෙරෙන හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පවතින අවදානම් සහගත තත්ත්වයයි. ගැටුම් හේතුවෙන් නැව් රක්ෂණ ගාස්තු තෙගුණයකින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර භාණ්ඩ ප්‍රවාහන ගාස්තු “යුද කලාපීය” මට්ටමකට පත්ව ඇත. මෙය ශ්‍රී ලංකාවට හෝ වෙනත් කිසිදු රටකට පාලනය කළ නොහැකි සැපයුම් ජාලයේ බිඳ වැටීමකි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක කළමනාකරණ පියවර:QR ක්‍රමය සහ ඔත්තේ-ඉරට්ටේ

ක්‍රමය මෙම ගෝලීය කැලඹීම හමුවේ ජාතික ස්ථාවරත්වය සහ සාධාරණ බෙදාහැරීම සහතික කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාව දැනටමත් විශේෂ පියවර කිහිපයක් සක්‍රීය කර ඇත.

• ජාතික ඉන්ධන බලපත්‍රය (QR ක්‍රමය): අපගේ බලශක්ති ආරක්ෂණයේ ප්‍රධාන මෙවලම මෙයයි. දත්ත මත පදනම්ව ඉන්ධන බෙදා හැරීම හරහා අනවශ්‍ය ලෙස තොග රැස්කිරීම වළක්වා ගැනීමට මෙමගින් හැකියාව ලැබී ඇත.

• ඔත්තේ-ඉරට්ටේ ක්‍රමය: වාහන අංක තහඩුවේ අවසන් අංකය අනුව ඉන්ධන නිකුත් කිරීමේ ක්‍රමය යළි ක්‍රියාත්මක කිරීම හරහා පිරවුම්හල් අසල තදබදය අවම කිරීමට ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව පියවර ගෙන ඇත.

CPC නවතම ඉන්ධන තොග තත්තවය:

ගෝලීය මිල ගණන් ඉහළ මට්ටමක පැවතියද, මෙරටට අවශ්‍ය ඉන්ධන සැපයුම අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යන බව ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව තහවුරු කරයි.

1. ඇණවුම් සුරක්ෂිතයි: ඉදිරි මාසය සඳහා අවශ්‍ය ඉන්ධන නැව් ඇණවුම් කර ඇත.

2. පිරිපහදු මෙහෙයුම්: ජාතික ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා පිරිපහදු කටයුතු උපරිම මට්ටමින් සිදුවේ.

3. නිල උපදෙස්: මහජනතාව QR කෝටාවට සහ ඔත්තේ-ඉරට්ටේ කාලසටහනට අනුගත වන්නේ නම් ඉන්ධන හිඟයක් ඇතිවීමේ අවදානමක් නොමැති බව බලධාරීහු අවධාරණය කරති.

ශ්‍රී ලංකාව හමුවේ ඇති අභියෝගය: කලබල නොවී සූදානම් වීම බලශක්ති ආනයනය කරන රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව ද මෙම ගෝලීය රැල්ලට මුහුණ දෙමින් සිටී. සිදුවන මිල සංශෝධනයන් යනු රට නැවත වරක් ඉන්ධන පෝලිම් යුගයකට නොයෑම සඳහා ගනු ලබන “පැවැත්මේ උපාය මාර්ගයක්” බව වටහා ගැනීම වැදගත් වේ.

ලෝකයම අන්තර්ජාතික මට්ටමේ අර්බුදයකට ගමන් කරමින් සිටී, ඉන්ධන පිරවුම්හලේ මිල සටහන දරා ගැනීම අපහසු වුවද, එය ගැටුම්කාරී ලෝකයක සැබෑ මුහුණුවර බව වටහාගත යුතුවේ. පවතින ඉන්ධන කළමනාකරණ පද්ධති කෙරෙහි විශ්වාසය තබා, ඉවසිලිවන්තව මෙම දුෂ්කර කාලය ජය ගැනීම ශ්‍රී ලාංකිකයින් ලෙස අපි හමුවේ ඇති අභියෝගයයි.